انحراف زانو ، یکی از شایع ترین بیماری های ارتوپدی اطفال است که فرد به صورت ژنتیکی آن را به ارث برده یا پس از تولد به سبب برخی اختلالات پدیدار می شود. جهت درمان پا پرانتزی یا انحراف زانو  لازم است که افراد به مطب پزشکان متخصص ارتوپد  مراجعه نمایند.

انحراف زانو می تواند به یکی از حالات زیر باشد :

  1. انحـراف زانو به سمت داخل یا والگوس که از آن تحت عنوان زانوی ضربدری نیز یاد می شود.
  2. انحـراف زانو به سمت خارج یا واروس که به پای پرانتزی نیز موسوم است.
  3. انحـراف زانو به سمت عقب یا رکورواتوم

در مقاله پیش رو به انحراف زانو به طرف خارج یا پاپرانتزی و روش درمان آن پرداخته ایم ؛ خواندن مقاله حاضر برای افرادی که با این مشکل درگیر هستند خالی از لطف نیست.

انحراف زانو

آناتومی مفصل زانو

پیش از پرداختن به علل انحراف زانو و راه های درمان آن ؛ لازم دانستیم که در این بخش به اجمال ، توضیحاتی در خصوص آناتومی مفصل زانو ارائه نماییم.

مفصل زانو ، از بزرگ ترین مفاصلی است که وزن بدن را تحمل می کند. به طور کلی مفصل زانو متشکل از 4 استخوان می باشد. در بخش فوقانی زانو و انتهای استخوان ران ، استخوان Femoral واقع شده است. بخش تحتانی مفصل زانو ، از 2 استخوان تحت عناوین استخوان های درشت نی و نازک تشکیل یافته است. بخش اعظم نیروی وزن از استخوان درشت نی یا تیبیا عبور می کند و اما استخوان چهارم زانو ، پاتلا یا کشکک است که در قسمت قدامی مفصل زانو قرار گرفته است. لازم به ذکر است که در مجاورت این استخوان ها ، نسوج دیگری نظر عروق و اعصاب ، لیگامان ها ، پوست و منیسک ها واقع شده اند.

انحراف زانو یا پاپرانتزی چیست ؟

زانوهای ما باید زمانی که سر پا می ایستیم و مچ پاهایمان را به هم می چسبانیم ، در نزدیکی هم قرار گرفته و یک فاصله جزئی با هم داشته باشند. حال آن که زانوهای برخی افراد در این وضعیت ، از هم فاصله بیشتری داشته و این طور به نظر می رسد که پاهای فرد در حالتی شبیه به پرانتز در کنار هم قرار گرفته اند ؛ در چنین حالتی گفته می شود که انحـراف زانو وجود دارد.

نشانه های انحراف زانو

یکی از بارزترین مشخصه هایی که عارضه انحراف زانو را به نمایش می گذارد ، کمانی یا پرانتزی بودن فرم پا می باشد. بزرگسالانی که به این انحراف دچار هستند ، در بخش داخلی زانو درد نسبی را احساس می کنند. اما انحراف زانو در کودکان ممکن است علائمی را به همراه نداشته باشد. به مرور زمان ، امکان دارد در پی معالجه نشدن انحراف زانو ، درد مفاصل بروز پیدا کند ؛ به خصوص هنگام پیاده روی. همچنین ممکن است این عارضه سبب ساییدگی و از بین رفتن غضروف زانو شود.

علل انحراف زانو

انحراف بخش فوقانی استخوان درشت نی یاGenu varum ، اصلی ترین عامل انحـراف زانو محسوب می شود. البته ناگفته نماند که گاها ، تغییر شکلی که در بخش های تحتانی تنه استخوان ران ایجاد می شوند نیز سبب پرانتزی شدن زانو می شوند.

انحراف زانو

انحراف زانو در میان نوزادان شایع است. پس از تولد ، مفاصل زانوهای آنان همچنان در حال رشد بوده و بسیاری از استخوان هایشان در محل اصلی و همیشگی خود قرار نگرفته اند. بعضی از خردسالان نیز در نتیجه راشیتیسم (عارضه نرمی استخوان) به پاپرانتزی دچار می شوند. در بزرگسالان آرتروز زانو ، هم می تواند یکی از علت های پرانتزی شدن پاها باشد ، هم امکان دارد در نتیجه انحراف زانو نمود یابد. اگر غضروف بخش داخلی مفصل زانو ، ساییدگی پیدا کند ، منجر به انحنا و خمیدگی پا به سمت بیرون می شود. از دیگر عواملی که ممکن است عارضه پا پرانتزی را در پی داشته باشد می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • عفونت استخوان
  • تومورهای استخوانی
  • صدمات و آسیب های فیزیکی

تشخیص انحراف زانو

به طور معمول متخصص ارتوپد در وهله اول با انجام یک معاینه فیزیکی از زانوها و مشاهده نحوه راه رفتن فرد ، می تواند تشخیص های اولیه را بدهد. همچنین امکان دارد برای بررسی دقیق تر ساختار استخوان ، عکسبرداری با اشعه ایکس (رادیوگرافی) را تجویز نماید.  چنانچه ارتوپد به طور قطعی انحراف زانو را تشخیص دهد ، با استفاده از ابزار مخصوص میزان زاویه انحراف را اندازه گیری می کند. اگر کودکتان مشکوک به این عارضه باشد ، متخصص در ابتدا میزان ویتامین D موجود در بدن او را ارزیابی می کند.

آیا برای درمان انحراف زانو ، انجام جراحی ضروری است ؟

در این خصوص باید اشاره داشت که چنانچه انحراف پا صرفا منجر به تغییر شکل زانو شده و دردی به همراه نداشته باشد ، خیر نیازی به جراحی وجود ندارد. البته در صورتی که فرد تمایل به اصلاح شکل زانوهای خود داشته باشد ، می تواند به عنوان یک جراحی زیبایی اقدام به انجام عمل انحـراف زانو نماید. اما در صورتی که انحراف پا با درد زانو توام باشد ، ممکن است که پزشک برای درمان این اختلال درخواست جراحی را صادر نماید.

اتخاذ روند درمانی مناسب به علت پرانتزی شدن پاها بستگی دارد. اگر دلیل بروز انحراف زانو در کودک ، عارضه راشیتیسم باشد ، به شرط آن که بیماری در مراحل اولیه شناسایی شده باشد ، مصرف ویتامین D یا مکمل ها و خوراکی های حاوی کلسیم ، پروسه درمانی مناسبی در نظر گرفته می شود. در موارد دیگری که به علت راشیتیسم حاد ، پاهای فرد پرانتزی شده است ، جهت درمان باید تحت جراحی قرار گیرد. برای اشخاصی که به نسبت درد کمتری را متحمل می شوند ، انجام فیزیوتراپی و یک سری تمرینات ورزشی به قوی شدن ماهیچه های اطراف استخوان پا و زانو کمک می کنند. اما این روش ها انحنای استخوان را برطرف نمی سازند.

 

انحراف زانو

جراحی انحراف زانو

جراحی انحراف زانو یا جراحی پای پرانتزی ، یک عمل نسبتا بزرگ تلقی می شود که انجام آن می تواند ریسک بروز خطراتی ، از جمله عفونت در موضع عمل ، شکستگی استخوان ، آسیب پذیری اعصاب یا عروق ناحیه عمل ، درد زانو بعد از جراحی ، جوش نخوردن یا جوش خوردن با تاخیر محل جراحی را در پی داشته باشد.

لذا اکیدا توصیه می شود در صورت لزوم انجام جراحی انحـراف زانو ، حتما به یک جراح ستون فقرات مجرب مراجعه فرمایید تا احتمال بروز عوارض مذکور به حداقل ممکن برسد.

یکی از شایع ترین عمل ها در راستای درمان انحراف زانو ، جراحی استئوتومی تیبیا (tibial osteotomy) می باشد. تیبیا یا درشت نی همان استخوان بلندی است که در قسمت داخلی پا ، بین زانو و مچ قرار گرفته است. طی این پروسه ، جراح ارتوپد ، استخوان را برش داده و آن را تغییر شکل می دهد. این عمل فشار وارد بر زانو که از قرارگیری نامناسب مفصل تیبیوفمورال ناشی می شود را کاهش می دهد. به طور کلی جراحی انحراف زانو ، عمل سنگینی تلقی شده و پس از آن برای بازگشت به روتین سابق خود باید بین 3 الی 8 ماه منتظر بمانید.

دکتر محمد ابراهیم طاهریان بهترین متخصص ارتوپد در تهران و از برجسته ترین جراحان اندام و ستون فقرات استان تهران هستند که نتایج مطلوبی از انجام این عمل جراحی برای مراجعین خود به ارمغان می آورند.