پی آر پی زانو یکی از روش های تزریقی در پزشکی بازساختی است که در آن از پلاکت های خون خود فرد برای تهیه پلاسمای غنی از پلاکت استفاده می شود. هدف این روش، کمک به کاهش درد، بهبود عملکرد مفصل و فراهم کردن شرایط مناسب برای روند ترمیم بافتی است. پی آر پی بیشتر برای مشکلاتی مانند آرتروز زانو و برخی آسیب های تاندونی یا رباطی بررسی شده است. با وجود نتایج امیدوارکننده، میزان اثرگذاری آن به شدت بیماری، نوع فرآورده، روش آماده سازی و شرایط فرد بستگی دارد. بنابراین، انتخاب بیمار باید پس از معاینه و ارزیابی علت درد انجام شود.
پی آر پی زانو چیست؟
پی آر پی زانو مخفف پلاسمای غنی از پلاکت است و از خون خود بیمار تهیه می شود. در این روش، مقدار مشخصی خون گرفته شده و پس از جداسازی اجزای آن، بخش دارای غلظت بالاتر پلاکت برای تزریق آماده می شود. پلاکت ها حاوی مواد فعالی هستند که در فرایندهای ترمیمی بدن نقش دارند. پی آر پی معمولا با هدف کاهش درد و بهبود عملکرد زانو به کار می رود، اما اثر آن برای همه بیماران یکسان نیست.
جهت دریافت مشاوره از دکتر محمد ابراهیم طاهریان، بهترین متخصص ارتوپد تهران فرم ذیل را پر کنید.
کاربردهای پی آر پی زانو چیست؟
پی آر پی زانو بیشتر برای کنترل علائم آرتروز زانو و کاهش درد و محدودیت حرکتی استفاده می شود. در برخی بیماران، هدف آن کاهش درد هنگام راه رفتن، بالا رفتن از پله و فعالیت های روزمره و کمک به بهبود عملکرد مفصل است. این روش ممکن است برای بعضی آسیب های تاندونی و بافت های اطراف زانو نیز، بر اساس تشخیص بهترین متخصص ارتوپد تهران، مطرح شود. در آرتروز خفیف تا متوسط، برخی بیماران کاهش درد و بهبود عملکرد را پس از تزریق گزارش کرده اند. با این حال، پی آر پی درمان قطعی آرتروز یا روشی برای بازسازی تضمینی غضروف نیست. همچنین نوع پی آر پی، تعداد تزریق، فاصله جلسات، شدت آسیب، سن، وزن و سطح فعالیت بیمار می توانند نتیجه را تغییر دهند. تصمیم برای انجام آن باید بر اساس معاینه، تصویربرداری و پاسخ بیمار به درمان های غیرجراحی قبلی گرفته شود.
کاندیدای مناسب پی آر پی چه کسانی هستند؟
کاندید مناسب معمولا فردی است که درد و محدودیت عملکرد ناشی از آرتروز خفیف تا متوسط زانو دارد و درمان های محافظه کارانه مانند تمرین درمانی، کاهش وزن در صورت نیاز و داروهای مناسب، نتیجه کافی ایجاد نکرده اند. افراد دارای سلامت عمومی مناسب و انتظار واقع بینانه نیز انتخاب بهتری هستند. سن به تنهایی مانع قطعی نیست، اما شدت تخریب مفصل اهمیت زیادی دارد.
چه کسانی نباید PRP زانو را انجام دهند؟
افراد دارای عفونت فعال در محل تزریق، عفونت سیستمیک یا تب، اختلالات مهم عملکرد پلاکت، برخی بیماری های خونی، کم خونی قابل توجه یا بعضی سرطان های خونی و استخوانی نباید بدون ارزیابی تخصصی پی آر پی زانو انجام دهند. مصرف برخی داروها نیز ممکن است نیازمند تنظیم باشد. تصمیم نهایی باید پس از بررسی سابقه پزشکی، داروها و آزمایش های لازم توسط متخصص ارتوپد گرفته شود.
مراحل تزریق پی آر پی زانو چگونه است؟
ابتدا متخصص ارتوپدی زانو را معاینه و علت درد، شدت آسیب و مناسب بودن تزریق را بررسی می کند. سپس مقدار مشخصی از خون بیمار، معمولا از ورید بازو، گرفته می شود. نمونه خون در دستگاه سانتریفیوژ قرار می گیرد تا اجزای خون از هم جدا شوند و بخش غنی از پلاکت آماده شود. پوست زانو ضدعفونی می شود و پزشک محل مناسب ورود سوزن را مشخص می کند. در صورت نیاز، تزریق با کمک سونوگرافی برای هدایت دقیق تر انجام می شود.سپس پی آر پی داخل مفصل یا ناحیه هدف تزریق می شود. پس از پایان کار، بیمار برای مدت کوتاهی تحت نظر قرار می گیرد و دستورهای مربوط به استراحت، فعالیت، کنترل درد و زمان مراجعه بعدی را دریافت می کند.
عوامل موثر بر ماندگاری پی آر پی زانو
ماندگاری نتیجه تزریق پی آر پی به شدت آرتروز، وضعیت غضروف، سن، وزن، سطح فعالیت، کیفیت خواب و وضعیت عضلات اطراف زانو بستگی دارد. نوع و غلظت فرآورده، روش تهیه، تعداد تزریق و فاصله میان جلسات نیز می توانند بر پاسخ درمانی اثر بگذارند. رعایت برنامه توانبخشی، تقویت عضلات چهارسر ران و کاهش فشار اضافی روی مفصل اهمیت دارد. همچنین پاسخ بدن افراد متفاوت است و نمی توان مدت اثر را برای همه یکسان تعیین کرد.
آمادگی لازم قبل از تزریق پی آر پی زانو
- پزشک را از بیماری های زمینه ای، حساسیت ها و داروهای مصرفی مطلع کنید.
- درباره داروهای ضدالتهاب و داروهای موثر بر انعقاد، فقط طبق نظر دکتر تصمیم بگیرید و خودسرانه آنها را قطع نکنید.
- اگر تب، عفونت پوستی یا بیماری حاد دارید، پیش از تزریق اطلاع دهید.
- آب کافی بنوشید و طبق دستور مرکز درمانی، ناشتا نباشید مگر اینکه دلیل پزشکی مشخصی وجود داشته باشد.
- در روز تزریق، لباس راحت بپوشید تا دسترسی به بازو و زانو آسان باشد.
- برنامه استراحت و محدودیت فعالیت پس از تزریق را از قبل تنظیم کنید.
- اگر آزمایش خون یا تصویربرداری جدید لازم است، آن را طبق نظر متخصص ارتوپد انجام دهید.
مراقبت های پس از انجام پی آر پی زانو
- در 48 ساعت نخست، فشار و فعالیت سنگین روی زانو را کاهش دهید.
- از ورزش شدید، دویدن، پریدن و تمرین های پرفشار تا زمان اعلام پزشک خودداری کنید.
- داروهای ضدالتهاب مانند ایبوپروفن را بدون هماهنگی پزشک مصرف نکنید، زیرا پروتکل های درمانی درباره آنها متفاوت است.
- برای کنترل ناراحتی، فقط از روش یا دارویی استفاده کنید که متخصص توصیه کرده است.
- برنامه فیزیوتراپی و تمرین درمانی را پس از زمان مناسب و طبق دستور متخصص ارتوپد شروع یا ادامه دهید.
- محل تزریق را تمیز نگه دارید و از دستکاری آن خودداری کنید.
- در صورت درد شدید، قرمزی گسترده، تب یا تورم غیرعادی، با پزشک خود تماس بگیرید.
- بازگشت به فعالیت روزمره و ورزش را تدریجی انجام دهید.
عوارض پی آر پی زانو
عوارض پی آر پی زانو معمولا خفیف و موقتی هستند و می توانند شامل درد، حساسیت، تورم یا احساس فشار در محل تزریق باشند. گاهی درد برای مدت کوتاهی پس از تزریق بیشتر می شود. کبودی ناشی از ورود سوزن نیز ممکن است ایجاد شود. عفونت، خونریزی یا واکنش های جدی نادر هستند، اما در صورت تب، قرمزی پیشرونده، تورم شدید یا درد غیرعادی باید سریع به دکتر مراجعه نمود.
