درباره انحراف ستون فقرات

منظور از انحراف ستون فقرات یا به عبارتی اسکولیوز ، انحنای ناهنجار جانبی در ستون فقرات می باشد و معمولا با تغییر ظاهر کمر مشخص می شود. ( جراح ستون فقرات )

به طور کلی شکل طبیعی ستون فقرات ، یک منحنی در بالای شانه و منحنی دیگر در قسمت تحتانی کمر است. اگر ستون فقرات ، به شکل S یا  C انحنا پیدا کند ؛ بدین منزله خواهد بود که فرد مبتلا به اسکولیوز می باشد.

در حالت نرمال ؛ انحنای طبیعی ستون فقرات در ناحیه گردن ، قفسه سینه و کمر وجود دارد که اصطلاحا به آن صفحه دیجیتال گفته می شود. لازم به ذکر است که این منحنی های طبیعی ، به عنوان جذب کننده های ضربه عمل می کنند و فشار مکانیکی را در حین حرکت انتشار می دهند.

توجه داشته باشید که کودکان ، به ندرت با اسکولیوز متولد می شوند. در خصوص اسکولیوز در بزرگسالان ، باید اشاره داشت که تغییرات دیسک و مفاصل ستون فقرات و کاهش تراکم استخوان ؛ می تواند موجب بروز این بیماری در افراد بزرگسال شود.

انحراف ستون فقرات

علائم اسکولیوز

اسکولیوز را می توان با علائم ذیل مشاهده کرد :

  1. انحنای قابل رویت ستون فقرات : به نحوی که یک شانه یا ران ، بلندتر و برجسته تر از دیگری است و در نتیجه در این دسته از افراد ، لباس به نحو مناسبی روی بدن قرار نمی گیرد.
  2. درد در بخش تحتانی کمر و پا : انحراف ستون فقرات ؛ موجب بروز درد در قسمت تحتانی کمر و نیز ایجاد سوزش ، درد و بی حسی در پا می شود که با افزایش انحنای ستون فقرات و همچنین نشستن و ایستادن به مدت طولانی ؛ درد موجود در این نواحی از بدن ، تشدید یافته و وخیم تر می شود.

تشخیص اسکولیوز

پزشک با معاینه بیمار و بررسی علائم بیماری ، می تواند اسکولیوز را تشخیص دهد. البته جهت احراز وجود انحراف ستون فقرات ، سابقه پزشکی بیمار و خانواده درجه یک او را نیز مورد بررسی قرار داده و چنانچه بیمار ، جوان باشد ؛ درباره جهش و الگوی رشد وی نیز خواهد پرسید.

در صورتی که انحنای ستون فقرات حداقل ده درجه باشد ؛ ممکن است متخصص ارتوپد یا ارتوپدیست ، آزمایش های بیشتری را در نظر بگیرد ؛ از جمله :

  • اشعه ایکس ، درحالت ایستاده
  • اسکن ام آر آی ؛ بویژه اگر عضله دچار ضعف یا در معرض تحلیل باشد.

این آزمایشات می توانند در مواردی که اسکولیوز با انحنای ستون فقرات بیش از ده درجه است ، به تشخیص علت انحنای ستون فقرات و زاویه منحنی کمک کنند.

انحراف ستون فقرات

درمان اسکولیوز

درمان اسکولیوز ، پیش از هر چیز ؛ بستگی به سن دارد و این که شدت آن چقدر است. اسکولیوز در بسیاری از افراد جوان مبتلا به این عارضه ، به تدریج بهتر می شود و هرگز نیاز به درمان ندارد.

به طور کلی اهداف اصلی درمان اسکولیوز ، آهسته کردن یا توقف پیشرفت منحنی و تخفیف یا ممانعت از علائم و عوارض است.

متخصص ارتوپدی ، در راستای درمان اسکولیوز ؛ بسته به شدت آن ، یکی از موارد ذیل را درخواست می کند :

  • مهاربند : مهاربند ؛ شبیه به نوعی کرست است که در بالاتنه ، پوشیده شده و از زیربغل تا کشاله ران بسته می شود. مهاربندها معمولا به اندازه تنه فرد تهیه می شوند و می توانند انعطاف پذیر یا سفت باشند.

لازم به ذکر است که مهاربندها برای اسکولیوزهای ملایم استفاده می شوند و صرفا به بیمارانی که در سن رشد هستند کمک می کنند.

توجه داشته باشید که مهاربند ؛ می تواند زمانی که هنوز ستون فقرات در حال رشد است ، وخیم شدن انحراف ستون فقرات را متوقف کند. همچنین می تواند انحنا را بویژه همراه با ورزش کاهش دهد.

  • قالب گیری : در نوزادان و کودکان و افراد خیلی جوان ، ترجیحا استفاده از قالب توصیه می شود. قالب ، از فایبر گلس سبک یا گچ ساخته می شود و تمام مدت برتن خواهد بود. قالب نیز همانند مهاربند ، تنه فوقانی را از زیربغل تا کشاله ران می پوشاند.

جراحی انحراف ستون فقرات

جراحی انحراف ستون فقرات یا جراحی اسکولیوز ، می تواند پیشروی انحنای ستون فقرات را متوقف کند و مشکلات مربوط به آن را کاهش دهد.

انحراف ستون فقرات

این مسئله که آیا جراحی گزینه مناسبی برای درمان این اختلال هست یا خیر ؛ بستگی به موارد ذیل دارد و در واقع با توجه به موارد زیر مشخص می شود.

  • سن بیمار زمانی که ستون فقرات شروع به انحنا می کند.
  • اندازه منحنی و این که در کدام قسمت ستون فقرات قرار دارد.
  • این موضوع که انحراف ستون فقرات ، با چه سرعتی در حال پیشروی و رو به وخیم شدن است.
  • این که بیمار تا چه حد به سایر درمان ها پاسخگو بوده است.
  • این که اسکولیوز ، تا چه میزان سبب ایجاد درد در بیمار شده است.

متداول ترین جراحی جهت درمان اسکولیوز ، جراحی هم جوشی ستون فقرات است. در این عمل جراحی ، با استفاده از ایمپلنت فلزی و میله ها و اتصال آن به استخوان ستون فقرات ؛ انحنا را اصلاح کرده و استخوان را در جای خود نگاه می دارند تا بدین ترتیب ، ستون فقرات صاف شود.

درمان های مکمل در اصلاح اسکولیوز

  • ورزش منظم :  ورزش ، معمولا بخشی از درمان اسکولیوز است ؛ زیرا مقاومت بدن و تناسب اصلی اندام را بهبود می بخشد. ورزش منظم ، عضلات کمر را محکم نگه می دارد و به این ترتیب از ستون فقرات حمایت می کند.
  • فیزیوتراپی : ورزش های فیزیوتراپی نیز ؛ به عنوان بخشی از درمان اسکولیوز متوسط می باشند و در حین درمان با مهاربند توصیه می شوند. باید توجه داشت که ورزش می تواند به مشکلات تنفسی مرتبط با اسکولیوز کمک کند.

جلوگیری از ابتلا به اسکولیوز

از اسکولیوز نمی توان جلوگیری کرد ؛ اما تشخیص زودهنگام و درمان به موقع ، می تواند از تشدید این عارضه پیشگیری به عمل آورده و آن را متوقف یا حتی اصلاح کند.