آرتروپلاستی زانو که در اصطلاح به آن جراحی تعویض مفاصل زانو نیز گفته می شود ؛ نوعی جراحی استخوان و مفاصل است که با انجام آن ، یک سطح مصنوعی جایگزین سطح مفصلی استخوان های ساق و ران در مفصل زانو می شود. این کار لازم است توسط بهترین متخصص ارتوپد ، دکتر محمد ابراهیم طاهریان به انجام رسد تا نتایج رضایت بخشی به ارمغان آید.

جراحی تعویض مفاصل زانو

هدف از جراحی تعویض مفاصل زانو چیست ؟

در برخی مواقع مفصل زانو به دلیل وارد شدن آسیب های متعدد به آن ، تخریب شده و دچار دردهای شدیدی می شود که امکان دارد این امر فرد را در انجام دادن فعالیت های روزمره و ساده ای همچون راه رفتن و بالا رفتن از پله ها با مشکل جدی مواجه سازد. لازم به ذکر است که درد مفصل زانو ، حتی امکان دارد هنگام خوابیدن و نشستن نیز وجود داشته باشد. در چنین شرایطی به بیمار توصیه می شود که به منظور کاهش مشکلات خود از دارو استفاده کرده ، سطح فعالیت های روزمره زندگی اش را تغییر داده یا از عصا کمک بگیرد.

چنانچه انجام هیچ یک از این اقدامات ، مثمر ثمر واقع نشود فرد باید اقدام به تعویض مفصل زانو نماید. مشکل درد زانو و تغییر شکل آن را می توان با تعویض سطوح مفصلی درمان کرد ؛ با انجام جراحی تعویض مفصل زانو ، فرد می تواند فعالیت های روزمره خود را بدون هیچ مشکلی از سر بگیرد. برطرف کردن و درمان دردی که بر اثر روماتیسم ، آرتروز ، ساییدگی یا تخریب سطح مفصلی در زانو ایجاد شده است را می توان به عنوان مهم ترین هدف تعویض مفصل زانو معرفی کرد.

چه بیماری هایی موجب جراحی تعویض مفاصل زانو می شوند ؟

همانطور که در فوق گفتیم خشکی و درد مفصل زانو علت اصلی انجام این عمل جراحی می باشد. در ذیل به تعدادی از شایع ترین بیماری هایی که منجر به بروز درد و خشکی در مفصل زانو می شوند اشاره نموده ایم :

  • استئوآرتریت یا آرتروز
  • ضربات زانو
  • آرتریت روماتوئید
  • و غیره

پیش از جراحی تعویض مفاصل زانو چه اقداماتی باید صورت پذیرند ؟

عمل تعویض مفاصل زانو ، پروسه سنگینی است و فرد بیمار باید قبل از عمل از هر لحاظ خود را آماده کند. در جلسه مشاوره ای که با جراح ارتوپد دارید ، ایشان تمام موارد زیر را به طور دقیق برایتان شرح می دهد.

محدودیت دارویی و غذایی پیش از عمل : پزشک یا متخصص بیهوشی پس از بررسی پرونده پزشکی و داروهای مصرفی ، با توجه به شرایط شما ، توصیه می کنند که مصرف برخی از داروها و مکمل ها را قبل از عمل متوقف کنید. بر این اساس نیز از شما می خواهد یک شب قبل از عمل بعد از نیمه شب چیزی میل نکنید.

آماده کردن تجهیزات و وسایل موردنیاز ریکاوری : به جهت ان که بعد از عمل نگرانی خاصی برای دوره ریکاوری نداشته باشید ، پزشک تمام جوانب را برایتان توضیح می دهد و هر آنچه را که باید برای آماده سازی آن پیش از جراحی ، اقدام کنید ، به شما می گوید. لازم است بدانید تا چند هفته بعد از عمل تعویض مفصل زانو برای راه رفتن باید از عصا زیر بغل یا واکر استفاده کنید ؛ پس حتما قبل از عمل یکی از آن ها را تهیه نمایید. بعد از عمل باید شخصی شما را به خانه برگرداند و تا مدتی برای انجام کارهای روزانه می بایست از اعضای خانواده تان کمک بگیرید. برای اینکه در دوره نقاهت احساس راحت تری داشته باشید و جا به جایی برایتان دشوار نباشد ، این شرایط را برای خود مهیا کنید :

  • ترجیحا مکانی را در خانه برای محل استراحت خود انتخاب کنید که نیاز نباشد برای رفتن به آن جا از پله بالا و پایین روید.
  • برای نشستن باید از یک صندلی ثابت که پشتی سفت و محکمی دارد استفاده کنید و زیر پایتان یک چهارپایه قرار دهید. اگر در منزل این امکانات را ندارید ، پیش از جراحی تعویض مفصل زانو ، حتما تهیه کنید.
  • در حمام نیز برای استحمام و دوش گرفتن باید در حالت نشسته باشید ، پس در آن جا یک صندلی یا چهارپایه محکم که در کف حمام لیز نمی خورد ، قرار دهید.

در روز جراحی ، پیش از شروع عمل از سوی تیم پزشکی چه اقداماتی انجام می شود ؟

جراحی تعویض مفاصل زانو نیاز به بیهوشی دارد . اطلاعات و داده های پرونده پزشکی و نتایج آزمایش های قبل از عمل ، در انتخاب نوع بیهوشی به جراح کمک می کند. در این عمل ممکن است بیمار تحت بیهوشی عمومی قرار بگیرد و به طور کامل هوشیاری خود را از دست بدهد ، یا اینکه بی حسی اسپاینال برای فرد اتخاذ گردد. بدین ترتیب در طول عمل بیدار بوده اما مشخصاً دردی را احساس نخواهد کرد. علاوه بر این داروی آنتی بیوتیک نیز به صورت درون وریدی تزریق می گردد. این پروسه حتی تا بعد از جراحی نیز ادامه پیدا می کند تا از عفونت احتمالی جلوگیری شود. امکان دارد در ناحیه زانو نیز برای بی حس شدن آن ، بلاک عصبی اعمال شود که این بی حسی بعد از عمل به تدریج برطرف می گردد.

نحوه انجام جراحی تعویض مفاصل زانو

پزشک متخصص ارتوپد ، برای انجام این روش جراحی ابتدا اقدام به ایجاد برش هایی در سطح بالایی استخوان تیبیا یا درشت نی و همچنین در سطح بالایی استخوان ران می نماید. در اقدام بعدی ، باقیمانده غضروف مفصلی و مقدار کمی از استخوان های این نواحی را برداشته سپس قطعات فلزی را جایگزین آن ها نموده و آن ها را با ماده مخصوصی که سیمان استخوانی نام دارد به بستر استخوان محکم می نماید. در نهایت قطعه ای که از جنس پی اتیلن محکم است را در میان این دو قطعه فلزی جای می دهد. با این کار استخوان های درشت نی و ران بدون کوچک ترین درد و به راحتی می توانند بر روی هم حرکت نمایند.

چه زمان نیاز به انجام جراحی تعویض مفاصل زانو ضرورت می یابد ؟

چنانچه شدت تخریب مفصل زانو زیاد باشد ؛ عموما تنها راه قطعی رهایی از درد ناشی از آن ، انجام جراحی تعویض مفصل زانو خواهد بود. لذا در صورت وجود هر یک از شرایط ذیل ، جراحی تعویض مفصل زانو ضرورت پیدا می کند:

  • احساس درد متوسط یا شدید در زانو حتی در هنگامی که فرد در حالت استراحت بوده و تحرکی ندارد.
  • در صورتی که درد زانو با انحراف و تغییر شکل ظاهری زانو همراه باشد.
  • چنانچه درد زانو با خشکی در حرکت مفصل ، توأم گردد.
  • در مواردی که استفاده از داروهای ضدالتهابی ، منجر به کاهش درد نشده باشد.

مفصل مصنوعی درست کار می کند ؟

یکی از سوالاتی که ممکن است ذهن شما را درگیر کرده باشد ؛ این است که آیا مفصل مصنوعی که طی جراحی تعویض مفصل در زانو قرار داده می شود ، همیشه به درستی کار خواهد کرد ؟ عمدتا مفاصل مصنوعی ای که طی عمل جراحی تعویض مفصل ، در زانو کار گذاشته می شوند ؛ سالیان زیادی به خوبی کار کرده و امکان داشتن فعالیت و تحرک را برای افراد به ارمغان می آورند. اما باید توجه داشت که این مفاصل ؛ نیز همانند هر نوع ساختار دیگر ، به مرور زمان فرسوده شده و لق خواهند شد. لازم به ذکر است که این لقی ، منتج به بروز درد و ناراحتی و مشکلات متعددی در مفصل زانو می گردد.

جراحی تعویض مفاصل زانو

فیزیوتراپی بعد از تعویض مفصل زانو

غالبا پس از جراحی تعویض مفصل زانو ، نیاز به انجام فیزیوتراپی می باشد تا بدین ترتیب بازگشت کامل قدرت به زانو صورت گرفته و فرد تحرک طبیعی خود را باز یافته و امکان بازگشت به امور روزمره را بیابد. از این رو جراح معالج ، یک برنامه درمانی منظم به منظور انجام فیزیوتراپی برای بیمار تنظیم می کند. در این جلسات و با انجام تمرینات فیزیوتراپی ، بر قدرت زانوها افزوده شده و عضلات ران ها نیز تقویت می گردد. در حقیقت فیزیوتراپی ، سبب بهبود دامنه حرکات زانو شده و مجددا توان حرکت را به زانوها باز می گرداند.

بعد از جراحی تعویض مفصل زانو تا چه مدت نیاز به انجام فیزیوتراپی خواهد بود ؟

طبیعتا افراد بعد از جراحی تعویض مفاصل زانو ، دچار درد خواهند بود ؛ البته این درد با گذشت زمان تدریجا مرتفع می گردد. پزشک متخصص ارتوپدی با لحاظ کردن برنامه فیزیوتراپی و توانبخشی که پس از دوره نقاهت جراحی زانو آغاز می گردد ، توانایی و قدرت را به زانوها باز می گرداند. به طور میانگین پس از جراحی تعویض مفاصل زانو ، حدودا بین 4 الی 8 هفته نیاز به انجام تمرینات فیزیوتراپی می باشد. البته ناگفته نماند که این بازه زمانی ، بسته به وسعت جراحی و پارامترهای دیگری در هر شخصی متفاوت خواهد بود و تسریع فرآیند بهبودی نیز از هر فرد به دیگری متغیر می باشد. از این رو جهت آگاهی از تعداد دقیق جلسات فیزیوتراپی و روند پاسخ دهی به درمان ، باید با پزشک متخصص ارتوپد مشورت کنید.

بعد از جراحی تعویض مفاصل زانو چه چیزی در انتظارتان خواهد بود ؟

پس از پایان یافتن عمل ، بیمار به اتاق ریکاوری منتقل شده و چند ساعتی تحت نظر باقی می ماند. اکثر بیماران دو روز بعد از عمل می توانند به خانه بازگردند. درد ناشی از جراحی با مصرف داروها مسکن تجویز شده ، کنترل پذیر خواهد بود. نباید پاهایتان در طول روز کاملاً ثابت باشند ، زیرا در این شرایط تورم آن ها افزایش یافته و احتمال تشکیل لخته خون نیز بالا می رود. پزشک از بیمار می خواهد که در طول روز به آرامی پا و مچ خود را تکان دهد. به احتمال زیاد برای جلوگیری از ازدیاد ورم و تشکیل لخته خون ، جراح استفاده از جوراب های مخصوص و نوعی زانوبند را توصیه می کند. روند افزایش سطح فعالیت ها بعد از جراحی تعویض مفصل ، به صورت تدریجی است. متخصص نیز طی پروسه فیزیوتراپی ، به حرکت دادن زانو جدید تان کمک می کند.