گردن ، بخشی از ستون فقرات می باشد. به طور کلی ستون فقرات ناحیه گردن یا به عبارتی ستون فقرات سرویکال ، از 7 مهره ( مهره های C1 تا C7 ) تشکیل یافته است که از طریق دیسک بین مهره ای از یکدیگر مجزا شده اند.

زمانی که ماده بین مهره های گردنی ، از موقعیت خود تجاوز کرده و بیرون بزند ؛ سبب ایجاد فشار بر روی اعصاب گردن شده و نوعی واکنش التهابی شدید ایجاد می نماید که به دیسک گردن مصطلح است.

درد گردن می تواند ناشی از علل مختلفی باشد ، اما به طور کلی منشأ درد ناحیه گردن ممکن است از اجزای تشکیل دهنده خود ستون فقرات گردن اعم از مفاصل ، عضلات و دیسک های بین مهره ای نشأت بگیرد یا این که می تواند ارجاعی بوده و ناشی از آسیب ها و اختلالات موجود در ناحیه سر یا میگرن باشد.

اگرچه دیسک های بین مهره ای در ناحیه گردن ، همیشه منشأ دردهای گردنی نمی باشند ؛ اما از آن جا که عمدتا درد گردن در بزرگسالان به دنبال آسیب دیسک های مهره ای گردنی اتفاق می افتد ، در مقاله حاضر به بررسی دیسک گردن خواهیم پرداخت.

دیسک گردن

دیسک گردن

همه افراد دارای ديسک گردن می باشند ؛ دیسک گردن در واقع بالشتک های بین مهره ای در قسمت فوقانی پشت و گردن می باشد.

دیسک های بین مهره ای به طور خاص برای جذب فشار و حرکت راحت طراحی شده اند. هر دیسک دارای یک لایه خارجی الیافی قوی و در عین حال انعطاف پذیر است که یک لایه داخلی بالشتکی و ژلی مانند را احاطه کرده است.

با ضعیف شدن یا ترک خوردن لایه خارجی ، دیسک بیرون می زند و باعث بیرون آمدن ژل داخلی می شود. در برخی موارد ، لایه خارجی پاره شده و ژل نشت می کند. لایه خارجی ممکن است دست نخورده باقی بماند و همراه با ژل از آن خارج شود.

درد هنگامی ایجاد می شود که دیسک برآمده یا ژل نشت کرده به اعصاب نخاعی فشار وارد می کند. این ژل همچنین التهابی را ایجاد می کند که بر درد می افزاید.

با گذشت زمان ، لایه خارجی در اثر سایش و پارگی روزانه ، دچار فرسایش طبیعی می شود.

علاوه بر این ، لایه داخلی که حاوی آب است با گذشت زمان خشک می شود و کمبود آب باعث می شود دیسک انعطاف پذیری کمتری داشته و آسیب پذیر شود و در نتیجه ، پارگی یا فتق دیسک گردن رخ دهد.

در این جا باید خاطر نشان نمود که دکتر محمد ابراهیم طاهریان متخصص ارتوپد و از بهترین جراحان ستون فقرات تهران می باشند. ایشان با تکیه بر تجارب فراوانی که در این حوزه حوزه کسب نموده اند ، درمان کلیه بیماری های ارتوپدی و انواع دیسک و به طور کلی رهایی از دردهای مزمن گردنی را برای مراجعین محترم خود ممکن ساخته اند.

علل دیسک گردن

آسیب دیسک های بین مهره ای ، یا به صورت تدریجی رخ می دهد یا این که طی یک پروسه فرسایشی به وقوع می پیوندد.

در برخی موارد نیز به صورت ناگهانی و در پی برخورد ضربات در تصادفات و مواردی از این قبیل ، اتفاق خواهد افتاد.

دیسک گردن

علائم دیسک گردن

ديسک گردن ، بسته به میزان آسیب و بیرون زدگی دیسک و نیز فشاری که به نخاع یا ریشه های عصبی وارد می آورد ؛ می تواند علائم مختلفی به همراه داشته باشد.

البته ناگفته نماند که ديسک گردن در برخی افراد ممکن است فاقد علائم باشد.

از علائم رایج ديسک گردن می توان به موارد ذیل اشاره نمود :

  • درد و خشکی موضعی در ناحیه گردن
  • درد در نواحی شانه ، بازو و بین دو کتف
  • درد در ناحیه دست با درجات مختلفی از ضعف و اختلال حس
  • اختلال در راه رفتن
  • اشکال در دفع ادرار و مدفوع

دیسک گردن و سرگیجه

اگرچه از لحاظ علمی ، بین دیسک گردن و سرگیجه ارتباط مستقیمی وجود ندارد ؛ اما بر اساس نتایج حاصل از درمان ديسک گردن ، می توان اشاره داشت که بسیاری از مبتلایان به ديسک گردن ؛ با درمان این بیماری ، سرگیجه شان به طور کامل مرتفع شده و بهبود یافته اند.

از این رو توصیه می شود در صورتی که به طور همزمان دچار دیسک گردن و سرگیجه هستید ؛ در وهله اول اقدام به درمان ديسک گردن نمایید.

دیسک گردن و سردرد

از ديسک گردن ، می توان به عنوان یکی از متداول ترین و شایع ترین علل سردرد یاد کرد.

متاسفانه بسیاری از سردردهای ناشی از ديسک گردن ، با میگردن اشتباه گرفته شده و در نتیجه با درمان های طولانی مدت دارویی ، تغییر مثبتی در جهت بهبود آن ها اتفاق نمی افتد.

در چنین مواردی با درمان ديسک گردن ، می توان به میزان چشمگیری این نوع از سردردها را کنترل و درمان نمود.

دیسک گردن

تشخیص دیسک گردن

تشخیص دیسک گردن با معاینه فیزیکی کامل گردن ، بازوها و اندام تحتانی آغاز می شود.

پزشک از نظر انعطاف پذیری ، دامنه حرکتی و علائمی که نشان می دهد ریشه های عصبی یا نخاع تحت تأثیر دیسک فتق قرار گرفته است ، آناتومی گردن را بررسی می کند.

پزشک همچنین از شما درباره نواحی بروز علائم درد ، بی حسی ، گزگز و ضعف پرسش می کند.

لازم به ذکر است در برخی موارد جهت تشخیص دقیق ، ممکن است اشعه ایکس یا تصویربرداری ام آر آی انجام شود.

سابقه پزشکی بیمار شامل هر نوع بیماری مزمن ، جراحات گذشته یا سابقه کمردرد یا گردن ، اطلاعات مربوط به علائم فعلی ارزیابی می شود.

پزشک ؛ گردن را از لحاظ تورم ، حساسیت یا درد ، محدودیت در دامنه حرکات گردن و ستون فقرات و همچنین علائم نقص عصبی در بازوها مانند مشکلات رفلکس ، بی حسی یا ضعف معاینه می کند.

پس از معاینه فیزیکی ، پزشک می تواند از آزمایشات مختلفی برای بررسی دقیق تر استفاده کند ؛ از جمله اشعه ایکس ، تصویربرداری ام آر آی ، سی تی اسکن ، سی تی میلوگرام یا اسکن استخوان.

خطر دیسک گردن بیشتر است یا دیسک کمر ؟

در پاسخ به این سوال باید اشاره داشت که خطر دیسک گردن ، بیشتر از دیسک کمر می باشد و علت این امر ؛ این است که آسیبی که ديسک گردن با فشار بر روی نخاع ایجاد می کند ، به مراتب بیشتر از آسیبی است که در پی ایجاد فشار ناشی از دیسک کمر بر روی نخاع ؛ حاصل می گردد.

دیسک گردن

خطرات دیسک گردن

اصلی ترین خطر ديسک گردن ، ایجاد فشار به نخاع و بروز علائم میلوپاتی است که تنها راه درمان آن ؛ جراحی می باشد.

چندین عامل خطر که ابتلا به فتق دیسک را افزایش می دهند عبارتند از :

  • سبک زندگی : مصرف دخانیات ، عدم ورزش منظم و تغذیه ناکافی به طور قابل ملاحظه ای در تضعیف دیسک نقش دارد.
  • افزایش سن : بالا رفتن سن و روند طبیعی پیر شدن بدن و به طور کلی تغییرات بیوشیمیایی طبیعی ، باعث می شود که دیسک های بین مهره ای به تدریج خشک شوند و بر قدرت و انعطاف پذیری دیسک تأثیر می گذارد.
  • آناتومی بدن : وضعیت نادرست آناتومی بدن همراه با استفاده معمول از مکانیک نادرست بدن ، می تواند فشار بیشتری بر ستون فقرات گردنی وارد کند.
  • جنسیت : مردان در مقایسه با زنان دو برابر در معرض خطر فتق دیسک قرار دارند.
  • وزن : اضافه وزن باعث فشار بر دیسک ها و بروز فتق دیسک می شود.
  • شغل : مشاغلی که مستلزم بلند کردن ، کشیدن و خم شدن هستند ؛ خطر ابتلا به فتق دیسک را تشدید می کنند.
  • نشستن طولانی مدت : نشستن به مدت طولانی ، فشار بیش از حدی بر دیسک ها وارد می کند و می تواند زمینه ساز بروز فتق دیسک گردد.

تفاوت دیسک گردن و آرتروز گردن

آرتروز گردن یا اسپوندیلوز ؛ شامل ساییدگی استخوان ، دیسک ، مفاصل و غضروف گردن است و حرکت نرم بین استخوان را مختل می کند که در نهایت مفصل متورم و دردناک می شود.

به طور کلی این عارضه در اثر فرسودگی طبیعی پیری ایجاد می گردد و معمولا در افراد میانسال و مسن رخ می دهد.

با افزایش سن ؛ دیسک های ستون فقرات گردنی به تدریج خراب شده ، مایعات بین مهره ای را از دست می دهند و سفت می شوند.

در نتیجه تحلیل رفتن دیسک ها و غضروف های دیگر ، خار یا بیرون زدگی استخوان به نام استئوفیت ممکن است روی استخوان های گردن ایجاد شود و باعث تنگ شدن فضای داخلی ستون فقرات یا در روزنه هایی شود که اعصاب نخاعی از آن خارج می شود.

دیسک گردن ، در بین مهره های گردن قرار دارد. دیسک گردنی در عین حال که می تواند مهره ها را حرکت دهد ، وزن سر را بالشتک می کند.

وقتی قطعه ای از دیسک از طریق پارگی در رباط های مهارکننده ضخیم خود به نام آنولوس فرار می کند ، به این عمل فتق دیسک گردنی گفته می شود.

فتق در کانال نخاع رخ می دهد و می تواند اعصاب نخاعی یا حتی نخاع را فشرده کند.

بیرون زدگی دیسک زمانی اتفاق می افتد که ماده ژلاتینی بین مهره ای به دلیل شکستن یا ترک خوردگی بافت اتصال دهنده یا هرگونه آسیب به دیسک از داخل دیسک خارج شود و به کانال نخاع یا ریشه های عصبی فشار وارد کند.

فتق دیسک گردن غالبا در افراد 30 تا 50 ساله دیده می شود و بندرت در افراد 80 ساله مشاهدمی شود، زیرا پیری طبیعی باعث خشک شدن دیسک می شود و از پارگی جلوگیری می کند.

درمان دیسک گردن

بدن ، توانایی فوق العاده ای برای بهبودی از شدیدترین آسیب ها و بیماری ها مانند فتق دیسک را دارد ؛ اما فقط صرف این که بدن انسان می تواند بافت های آسیب دیده را ترمیم کند ، نباید انتظار درمان خودبه خودی دیسک گردن را داشت و باید توجه داشت که بهبودی دیسک بدون مداخله پزشکی کمی گمراه کننده است.

به طور کلی بهبودی یا عدم بهبود بیرون زدگی دیسک ؛ به متغیرهایی مانند سن ، علت فتق و از همه مهم تر مراقبت و درمان بستگی دارد.

در حالت کلی ديسک گردن ، از طریق درمان های غیرتهاجمی ( غیرجراحی ) و تهاجمی ( جراحی ) درمان پذیر است.

لازم به ذکر است عمدتا دیسک گردن به درمان های غیرتهاجمی ، پاسخگو می باشد ؛ اما در صورت عدم پاسخگویی به این نوع از درمان ها و بقای درد ، اقدامات لازم در راستای جراحی دیسک گردن انجام خواهد پذیرفت.

توجه داشته باشید که چنانچه درد ناشی از ديسک گردن به کمک درمان های غیرتهاجمی ، کاهش نیافته یا درمان نگردد ؛ با توجه به وضعیت بیمار ممکن است در همان ابتدای ارجاع بیمار به جراح ستون فقرات ؛ درمان های جراحی برای وی در نظر گرفته شود.

آیا جراحی دیسک گردن عوارض دارد ؟

جراحی دیسک گردن هم مانند کلیه اعمال جراحی دیسک ، ممکن است عوارضی به همراه داشته باشد.

لازم به ذکر است در مواردی که بیمار علاوه بر ديسک گردن ، مشکل خاص دیگری نداشته و جراح متخصص ستون فقرات نیز در این زمینه تبحر کافی داشته باشد ؛ احتمال بروز عوارض ناشی از این جراحی به حداقل خواهد رسید.

اهمیت مراقبت های بعد از جراحی دیسک گردن

زمان بهبودی بعد از جراحی دیسک گردن ، بسته به جراحی می تواند متفاوت باشد.

توجه داشته باشید که رعایت دقیق برنامه بهبودی می تواند به حصول نتیجه مثبت از جراحی دیسک گردن کمک زیادی کند.

از این رو در ادامه مقاله ، به مهم ترین دستورالعمل های مراقبتی که باید بعد از جراحی دیسک گردن مورد توجه قرار گیرند ؛ اشاره داشته ایم.

دیسک گردن

مراقبت های بعد از جراحی دیسک گردن

  • به طور کلی پس از جراحی دیسک گردن ، یک یا دو روز را در بیمارستان سپری خواهید کرد ؛ البته باید اشاره داشت مدت زمانی که باید در بیمارستان بمانید به نوع و وسعت جراحی بستگی دارد.
  • احساس درد یا ناراحتی هنگام بهبودی امری طبیعی است ، اما با این وجود پزشک برای تسکین درد داروهایی برای شما تجویز می کند که باید به طور مرتب و سر وقت به مصرف برسانید.
  • اکثر افراد به طور معمول ؛ می توانند روز بعد از جراحی د یسک گردن ، راه بروند و فعالیت های سبک را انجام دهند.
  • اگرچه برخی از فعالیت ها یا ورزش های سبک پس از جراحی دیسک گردن ممکن است توصیه شود ؛ اما با این حال ، رانندگی یا بلند کردن اجسام با وزن بالا و انجام فعالیت های سنگین تا مدتی که جراح معالج تان تعیین می نماید ممنوع خواهد بود.
  • برای ثبات و محافظت از گردن ممکن است لازم باشد از محافظ گردن استفاده کنید ، در این صورت حتما جراح معالج تان آن را تجویز خواهد کرد.

اگر دستور استفاده از محافظ گردن دارید ، باید 4 هفته حتی در خواب نیز آن را بپوشید و تنها هنگام استحمام مجاز به برداشتن آن خواهید بود ، البته توجه داشته باشید که باید از خم کردن گردن در حین دوش گرفتن اکیدا خودداری نمایید.

  • باید متذکر شد که 48 ساعت بعد از عمل دیسک گردن ، می توانید دوش بگیرید ؛ اما دقت نمایید که نباید محل برش جراحی را مالش داده با خیس کنید ؛ لذا تا چند وقت بعد از جراحی دیسک گردن قرار گیری در وان حمام و شنا کردن برای شما مجاز نخواهد بود.
  • چند هفته پس از جراحی دیسک گردن ، فیزیوتراپی خواهید داشت ؛ انجام آن را پشت گوش نیاندازید ، زیرا برای کمک به بازگرداندن قدرت و دامنه حرکت به گردن بسیار مهم است.
  • تا مدتی پس از جراحی دیسک گردن ؛ از حرکات تکراری گردن ، نگاه کردن بیش از حد به سمت بالا یا نگاه کردن به پایین خودداری کنید.
  • تا چند وقت بعد از جراحی دیسک گردن ( معمولا تا 2 هفته ) ، نباید سیگار بکشید ؛ زیرا سیگار فرآیند ترمیم پوست و استخوان را مختل می کند.
  • نشستن به مدت طولانی پس از جراحی دیسک گردن ، می تواند بر ستون فقرات فشار وارد کند ؛ لذا افرادی که به دلیل نوع شغل خود ، مجبور به نشستن طولانی مدت هستند ؛ باید موقعیت ارگونومیک را ارزیابی کنند.
  • استفاده از تکیه گاه های کمر و صندلی های ارگونومیک بعد از جراحی دیسک گردن ، می تواند به حفظ وضعیت در حالت مناسب کمک کند.

رژیم غذایی بعد از جراحی دیسک گردن

بهبودی از بیهوشی در افراد مختلف با یکدیگر متفاوت است ، بنابراین رژیم غذایی با عملکرد طبیعی روده تنظیم می شود.

پس از جراحی دیسک گردن ؛ معمولا به محض توانایی غذا خوردن ، مصرف مایعات مجاز خواهد بود. ( اگر قادر به تحمل این موارد باشید ، مصرف غذای جامد نیز برای تان بلامانع خواهد بود. )

مصرف دارو بعد از جراحی دیسک گردن

برای جلوگیری از بروز عفونت در موضع جراحی ، ممکن است به مدت 24 ساعت پس از عمل مصرف آنتی بیوتیک برای شما تجویز شود.

همچنین لازم به ذکر است که بدین منظور ، داروهای مسکن وریدی یا عضلانی نیز به شما تزریق خواهد شد.

نحوه خوابیدن بعد از جراحی دیسک گردن

خواب کافی یکی از مولفه های اساسی در بهبودی است. خواب برای بهبود عملکرد سیستم ایمنی و کاهش التهاب مهم است.

برای از بین بردن فشار ستون فقرات و پشت ؛ باید سر ، شانه ها و قسمت فوقانی پشت خود را به کمک بالش پشتیبانی کنید.