اسکولیوز یا در واقع همان انحراف ستون فقرات ، به معنای انحراف یک طرفه ستون فقرات می باشد. این بیماری غالبا بخش فوقانی ستون فقرات و کمر را درگیر می کند و در سنین کودکی و اوائل سنین نوجوانی نمود می یابد. لازم به ذکر است که شیوع ابتلا به اسکولیوز در خانم ها بیشتر از آقایان است. در خصوص علائم این بیماری باید متذکر شد که علائم قابل ملاحظه ای به دنبال ندارد ولی به طور معمول افراد مبتلا به این بیماری ، به یک جهت متمایل می شوند و در نتیجه شانه یا باسن آن ها خارج از حالت نرمال می باشد. در صورتی که خود یا اطرافیان تان دچار انحراف ستون فقرات هستید ، به متخصص ارتوپد مراجعه نمایید ؛ تا با بررسی وضعیت شما بهترین گزینه درمان برای تان اتخاذ گردد. روش درمان مناسب برای درمان اسکولیوز ، به سن بیمار و شدت انحنای ستون فقرات بستگی دارد و معمولا با استفاده از بریس یا جلسات فیزیوتراپی اقدام به درمان آن می گردد. البته در موارد معدودی نیز برای درمان انحراف ستون فقرات ، اقدام به جراحی انحراف ستون فقرات می شود. در این مقاله مبحث اسکولیوز ، علائم و علل ایجاد کننده آن و نیز روش های تشخیص و درمان آن به طور مفصل مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. اگر تمایل به کسب اطلاعات مفید پیرامون این مسئله دارید ، حتما مقاله پیش رو را مطالعه بفرمایید.
بیماری اسکولیوز چیست؟
ابتلا به این بیماری سبب ایجاد انحنای S یا C شکل در ستون فقرات می شود و ریسک ابتلا به آن در هر سنی ممکن است ؛ ولی به طور معمول در سنین کودکی و اوائل نوجوانی (10 تا 12 سال) شاهد بروز این بیماری خواهیم بود. شایان ذکر است که اسکولیوز به ندرت در سنین کودکی رخ می دهد ، البته وقوع آن دور از انتظار نیست.
علائم و نشانه های اسکولیوز
اسکولیوز یا انحراف ستون فقرات ، می تواند با علائم زیر همراه باشد :
- شانه های غیرهم سطح
- برجسته تر بودن یکطرفه شانه
- دفرمیتی حالت کمر
- بالاتر بودن یکطرفه لگن
- جلوزدگی یک سمت قفسه سینه
- نا تراز بودن طول پاها
در صورت مشاهده علائم اسکولیوز به چه پزشکی مراجعه کنیم؟
چنانچه علائم اسکولیوز حتی علائم جزئی که پیشتر به آن پرداختیم را در کودک تان مشاهده کردید ، سریعا و بدون فوت وقت به بهترین متخصص ارتوپد شهر محل سکونت خود مراجعه فرمایید.
اگر ساکن استان تهران هستید و به دنبال دکتر ارتوپد خوب در تهران می باشید ، به جرأت می توان گفت دکتر محمد ابراهیم طاهریان از برجسته ترین پزشکان این حوزه می باشند. با مراجعه به وبسایت دکتر طاهریان می توانید کارنامه کاری ایشان و میزان رضایت مراجعین شان را مشاهده بفرمایید.
علل ابتلا به اسکولیوز چیست؟
هنوز علت اصلی بروز این بیماری مشخص نشده است ، اما بر اساس بررسی های انجام گرفته می توان گفت که ژنتیک بیش از هر چیزی در وقوع این بیماری نقش دارد. البته علل دیگری نیز وجود دارند که می توانند ریسک بروز این بیماری را تشدید کنند ؛ این عوال عبارتند از :
- ابتلا به فلج مغزی
- نقائص و اختلالات مادرزادی
- انجام جراحی بر روی جداره قفسه سینه قبل از نوجوانی
- عفونت یا آسیب دیدگی ستون فقرات
- ناهنجاری های مرتبط با نخاع
بیماری اسکولیوز چه عوارضی ایجاد می کند؟
عموما افراد مبتلا به انحراف ستون فقرات (اسکولیوز) ، عوارض جدی ای را تجربه نمی کنند ؛ با این وجود برخی مواقع ممکن است این بیماری با عوارض زیر همراه باشد :
- اختلالات تنفسی : در صورتی که اسکولیوز شدید باشد ، این اتفاق موجب اعمال فشار از سوی ریه ها بر روی قفسه سینه شده و در نتیجه امکان تنفس برای فرد را دشوار می سازد.
- کمردرد : معمولا افراد مبتلا به انحراف ستون فقرات ، در سنین بزرگسالی با کمردرد مزمن مواجه خواهند شد. این مسئله در مواردی که فرد اقدام به درمان انحراف ستون فقرات ( درمان اسکولیوز ) نکرده باشد ، به مراتب بسیار شدید خواهد بود.
- دفرمه شدن ظاهر بدن : با پیشروی انحراف ستون فقرات ، خواهیم دید که تغییرات وسیعی در بدن ایجاد می شود. از این رو معمولا افراد مبتلا به اسکولیوز ، غالبا با علائمی نظیر ناهماهنگی شانه ها ، بیرون زدگی دنده ها ، ناهمواری باسن و غیره مواجه می شوند.
آیا اسکولیوز درمان دارد ؟
به گفته دکتر پنجه طلا ارتوپد تهران درمان اسکولیوز به شدت انحنای ستون فقرات وابسته است. لذا به طور معمول در مواردی که انحنای ستون فقرات ، خفیف است ؛ غالبا نیاز به درمان خاصی وجود ندارد. البته باید دقت داشت که فرد باید تحت معاینات منظم ماهیانه قرار گیرد تا بیماری او از لحاظ این که رو به بهبودی است یا خیر ، مورد بررسی قرار گیرد. اما در صورتی که شدت انحراف ستون فقرات تان ، متوسط یا شدید باشد ؛ از متدهای درمانی دیگری اعم از بریس یا جراحی ستون فقرات ، بسته به نیاز بیمار بهترین گزینه برای درمان انحنای ستون فقرات و پیشگیری از تشدید آن خواهند بود.
اسکولیوز در چه سنی بیشتر اتفاق می افتد ؟
اسکولیوز بیشتر در دوران رشد ، به ویژه بین سنین حدود ۱۰ تا ۱۸ سالگی دیده می شود. این دوره همزمان با جهش رشد در نوجوانی است و به همین دلیل احتمال بروز یا پیشرفت انحراف ستون فقرات بیشتر می شود. شایع ترین نوع آن اسکولیوز ایدیوپاتیک نوجوانان است که علت مشخصی ندارد اما اغلب در این سنین تشخیص داده می شود. دختران کمی بیشتر از پسران در معرض پیشرفت شدیدتر این عارضه قرار دارند. با اینکه اسکولیوز می تواند در کودکی زودتر یا حتی در بزرگسالی هم ایجاد شود اما بیشتر موارد زمانی آشکار می شوند که بدن به سرعت در حال رشد است. در این زمان ممکن است نشانه هایی مانند نامتقارن بودن شانه ها ، برجستگی یک سمت پشت یا تفاوت در ارتفاع لگن دیده شود و معمولاً با معاینه پزشک و تصویربرداری تشخیص داده می شود.
اسکولیوز چگونه روی اندام های داخلی تاثیر می گذارد؟
اسکولیوز در موارد خفیف معمولاً تأثیر جدی بر اندام های داخلی ندارد ، اما در درجات متوسط تا شدید می تواند باعث تغییر در وضعیت قفسه سینه و لگن شود. وقتی ستون فقرات انحراف پیدا می کند ، قفسه سینه نیز ممکن است چرخیده یا فشرده شود و همین موضوع فضای در دسترس برای ریه ها و قلب را کاهش می دهد. در نتیجه ، تنفس ممکن است دشوارتر شود و ظرفیت ریوی کاهش یابد. گاهی قلب نیز ناچار می شود در فضای فشرده تر کار کند و فشار بیشتری را تحمل کند. انحراف شدید در ناحیه کمری می تواند بر روی دستگاه گوارش و عملکرد روده تأثیر بگذارد و باعث احساس ناراحتی یا اختلال در هضم شود. تغییر در وضعیت اندام ها ممکن است با درد ، خستگی و کاهش تحمل فعالیت های روزمره همراه باشد ، بهویژه اگر اسکولیوز درمان نشود یا پیشرفت کند.
بهترین روش درمان اسکولیوز چیست ؟
بهترین روش درمان این عارضه بسته به سن ، شدت انحراف ستون فقرات ، سرعت پیشرفت آن و علت بروز بیماری متفاوت است. در ادامه روش های اصلی درمان آورده شده اند:
۱. فیزیوتراپی و تمرینات اصلاحی
در اسکولیوزهای خفیف ، حرکات اصلاحی و فیزیوتراپی نقش مهمی در کنترل و بهبود وضعیت دارند. تمرکز این تمرین ها بر تقویت عضلات پشتی ، بهبود تعادل بدن و اصلاح وضعیت قرارگیری ستون فقرات است. روش های تخصصی مانند تمرینات شروت (Schroth) برای تنظیم مجدد وضعیت بدن به کار می روند.
۲. استفاده از بریس (کمربند طبی)
در نوجوانانی که هنوز در حال رشد هستند ، استفاده از بریس می تواند از پیشرفت انحراف جلوگیری کند. بریس معمولاً برای اسکولیوز با زاویه متوسط (۲۰ تا ۴۰ درجه) تجویز می شود و بسته به شدت بیماری باید روزانه چندین ساعت پوشیده شود.
۳. جراحی ستون فقرات (اسپاینال فیوژن)
در موارد شدید که زاویه انحراف بیش از ۴۵ تا ۵۰ درجه باشد یا اسکولیوز در حال پیشرفت سریع باشد ، جراحی توصیه می شود. در این روش ، مهره های منحرف با پیچ و میله های فلزی در وضعیت صحیح تثبیت می شوند تا ستون فقرات صاف تر شود و عملکرد اندام های داخلی مختل نشود.
۴. درمان دارویی و کنترل درد
اگر اسکولیوز باعث درد یا اسپاسم عضلانی شود ، ممکن است از داروهای ضد التهاب یا شل کننده عضلات استفاده شود. این درمان ها موقتی هستند و هدفشان تسکین علائم است ، نه اصلاح انحراف.
۵. اصلاح سبک زندگی و ورزش
حفظ وزن مناسب ، نشستن و ایستادن صحیح ، استفاده از صندلی و تشک استاندارد و انجام فعالیت های بدنی متعادل مانند شنا یا پیاده روی می تواند به کنترل اسکولیوز و پیشگیری از درد کمک کند.
در مجموع ، ترکیبی از فیزیوتراپی ، بریس و اصلاح عادات حرکتی برای اکثر بیماران مؤثر است و تنها موارد شدید نیاز به جراحی دارند.
